İSTANBUL KÜRT ENSTİTÜSÜ TÜZÜĞÜ VE PROGRAMI

2010-01-02 18:02:00

 

İSTANBUL KÜRT ENSTİTÜSÜ TÜZÜĞÜ VE PROGRAMI




GİRİŞ

KÜRT HALKI VE KÜRT DİLİ

Kürtler, Mezopotamya’nın en eski ve yerli halklarından biridir. Kürt kökenli boylardan Huri, Mitani, Nehri, Lulu, Guti ve Kassitler tarihi belgelerin tanıklığına göre MÖ. 3 bin yılından başlamak üzere Van Gölü çevresinde ve Zagros bölgesinde birbirini takip eden yıllarda ve birbirinin temelleri üzerinde birçok devlet kurmuşlardır. Yine tarihi belgeler Kürt kökenli boylardan Medlerin, İranın Kuzeybatısından Kızılırmak’a değin geniş bir bölgede kurdukları büyük devlete tanıklık etmektedir.

Mısır, Grek, Roma ve diğer birçok uygarlığın şekillenmesinde oldukça etkili olan Mezopotamya uygarlığının yaratılmasında büyük bir rolu olan Kürtler, bugün Ortadoğu’da bulunan dört devletin (İran, Irak, Suriye ve Türkiye) sınırları içinde 40 milyona ulaşan nüfusuyla, bölünmüş-parçalanmış, temel hak ve özgürlüklerden yoksun olarak varlığını sürdürüyor.

Kürtler, köklü ve zengin bir kültüre ve dile sahiptir. Kürtçe, bükümlü bir dil olup Hint-Avrupa/İranî Diller Grubu içinde yer alır. Kürtçede sözcükler eril, dişi ve nötr olup ön, iç ve ard eklerle türerler. Kürtçede birden fazla lehçe bulunmakla birlikte, günümüzde en çok 3 ana lehçe (Kurmanci, Sorani ve Dımıli-Zazaca) kullanılmaktadır. Bu lehçelerin içinde en yaygın kullanılanı Kurmanci lehçesidir.

Kültürün taşıyıcısı olan dil, toplumların-ulusların belkemiğidir. Kamusal hayatta kullanılmadıkça dillerin modern endüstri toplumlarında varlıklarını süedürmeleri çok zordur. Kamusal olmayan herhangi bir dil, o kadar marjinalleşir ki, serpilen bir kültürün dayanağını oluşturan canlı ve gelişen bir dil değil, en iyi ihtimalle az sayıdaki seçkinin konuştuğu bir dil, ya da ritüel olarak varlığını koruyabilir.

Kürtçe, Türkiye nüfusunun neredeyse 1/3 ünü oluşturan büyük bir ulusal grubun anadilidir. Bu nedenle Kürtçe kamusal alanda, eğitim ve öğretim kurumlarında kullanılmalıdır. Çoğulcu demokrasi kültürü ve demokratik anlayış, dillere kendilerini ifade etme ve geliştirme olanağını sağlar.

Günümüz dünyasının hakim uygarlığı, kültürel bakımdan ‘homojen bir devlet mitini’ giderek daha fazla gerçeklikten uzaklaştırmış ve her bir devletin içindeki çoğunluğu, çoğulculuk ve çeşitliliğe daha açık olmaya zorlamıştır. Etnik ve ulusal kimliklerin doğası, serbest ticaret ve küresel iletişimin hüküm sürdüğü bir dünyada durmaksızın değişiyor.

Uluslar arası iletişimin büyük bir hızla geliştiği, demokratik değerlerin, insan hak ve özgürlüklerinin genel kabul gördüğü günümüz dünyasında farklılıkları, farklı kültürel grupları, dilleri ve ulusal toplulukları barış içinde ve birarada yaşatabilmek, farklılıkları kabul etmekle ve onlara kendilerini özgürce ifade etme olanağını sağlamakla olanaklıdır.

Dogmatik-doktriner düşünce veya totaliter-despotik yönetim tarzı değil, demokrasiyi, demokratik bir uygarlığı esas alan bir anlayış dünya insanlığını birarada ve barış içinde yaşatabilir.

Filozof Xanî, Mem û Zîn adlı destanında demokratik hukuk devletini formüle ederken, “Dirliklerin kaynağı birliktir, birlik bilim, adalet ve sevgiyle sağlanır, adalet bilimle olgunlaşır” der.

A. GENEL HÜKÜMLER

Madde 1

Kuruluşun Adı: Kuruluşun adı Enstituya Kurdî olup ZEND Şirketinin ana sözleşmesine göre kurulmuştur.

Madde 2

Kuruluşun Merkezi: Enstituya Kurdînin merkezi Istanbul'da olup Türk Ticaret Siciline kayıtlıdır. Gerek görüldüğünde yurt içinde ve yurt dışında şube açılabilir ve enstitü merkezinin yeri değiştirilebilir.

B. AMAÇ

Madde 3

3.1. Enstituya Kurdî, Kürt dili, tarihi, edebiyatı, halk bilimi, etnografya ve sanat dallarında genel olarak Kürt kültürü ve sosyolojik mirası alanında araştırma ve inceleme yapar, tahrip edilmiş, yağmalanmış Kürt kültür ve sanat değerlerinin derlenip merkezileştirilmesi, korunması ve yenilenmesine hizmet eder. Elde ettiği ürünleri kamuoyuna sunar.

3.2. Enstituya Kurdî, Kürt dili, tarihi, edebiyatı, folkloru vs. alanında çalışmalar yapan çeşitli ülkelerdeki enstitü, akademi, kültür merkezleri vb. çalışmalar yapan kurumlarla ilişkiler kurar; düşünce alışverişinde bulunarak ortak konferans, seminer, sempozyum benzeri etkinlikler düzenler, karşılıklı kültürel dayanışmanın geliştirilmesi için zemin hazırlar.

3.3. Enstituya Kurdî, kültür kurumlarıyla ilişkiler geliştirirken ortak bilimsel bilgi ve demokratik kültürün geliştirilmesini, çalışmalarının temel hedefi olarak benimser.

3.4. Enstituya Kurdî, çeşitli baskı güçlerinin ve resmi ideolojinin savunucusu kurum ve kuruluşların ürettiği kültürel sömürü, kültürel yozlaşma ve kültürün desentralizasyonuna karşı alternatif programlar geliştirir, demokratik kültürün geliştirilmesinin ancak çağdaş ulusal kültür mirası üzerinde mümkün olabileceğini benimser.

C. ARAÇLAR

Madde 4

4.1. Enstituya Kurdî, Kürt dili, tarihi, kültürü ve sanatının öğretilmesi, geliştirilerek yaygınlaştırılması için konferanslar ve kurslar düzenler; burs, staj vs. olanaklar hazırlar.

4.2. Kürt dili, edebiyatı, tarihi, sanatı ile ilgili uzman ve öğretmen kadrosunun yetiştirilmesi için özel olanaklar sağlar, eğitim, öğretim programları hazırlar ya da hazırlatır, bunları uygular.

4.3. Enstituya Kurdî, Kürt halkının kültür, sanat ve zanaat değerlerinin tahrifatının önlenerek korunmasına yönelik bir Kürt Etnografya Müzesinin oluşturulmasını sağlar.

4.4. Enstituya Kurdî, Çeşitli ülkelerde bulunan Kürdolog, bilim adamı ve yabancı uzmanların katılımıyla Kürt tarihi, dili, edebiyatı ve doğal zenginlikleriyle kültürel alanlarda bülten, süreli yayın, broşör vb. çıkarır; bilimsel toplantılar, seminerler, çalışma günleri düzenler ve araştırma merkezlerinin kurulması için zemin hazırlar.

4.5. Enstituya Kurdî, Kürt halkının sanat ve kültür değerlerinin yağmalanmasını, yozlaştırılmasını, metalaştırılarak pazarlanmasını engellemek, dil, tarih, kültür, sanat vb. alanlarda olası yanlışlıkları saptayarak tahrifatı gidermek için gerekli çalışmaları yapar.

4.6. Enstituya Kurdî, Kürt halkının tarihi ve kültürü ile ilgili kitap, fotoğraf, film, plak, audiu, video kasetleri ve benzeri belgeleri kapsayan bir dökümantasyon merkezi ile mikrofilm, film merkezi ve kapsamlı bir arşiv oluşturur, bunu kamunun hizmetine sunar.

4.7. Enstituya Kurdî, Kürt ulusal değerlerini en geniş şekilde kapsayacak bir ulusal ansiklopedi çalışmasını yapar.

4.8. Enstituya Kurdî, Kürtçe ve diğer dillerde kaset, plak, film, kitap, bröşür, bülten gibi çalışmaları organize eden bir enformasyon bürosunu oluşturur.

4.9. Enstituya Kurdî, ürün ve derlemelerini halka, araştırmacı ve aydınlara tanıtmak ve ulaştırmak için Yönetim Kurulu nezdinde periyodik bir yayın organı ve gerektikçe bülten çıkarır. Enstitü adına yayımlanacak olan çalışmaları değerlendirmek, redaksiyon ve tashihini yapmak üzere Yönetim Kuruluna bağlı bir Yayın Komisyonu oluşturulur. Bölümleri ilgilendiren ve bölümlerce yayımlanmasına karar verilen çalışmalar, Yayın Komisyonunun değerlendirmesinden sonra Yünetim Kurulunun onayından geçerek yayımlanır.

4.10. Enstituya Kurdî, Kürt tarihi, dili, kültürü, edebiyatı ve diğer bilimsel sanatsal dallara ilişkin eserleri temel alan kapsamlı bir kütüphane oluşturur.

4.11. Enstituya Kurdî, çalışmalarını yürütürken her türlü teknik-eloktronik olanaklardan yararlanır, bilgisayar imkanlarını en geniş şekilde kullanır.

D. ENSTİTÜNÜN YÖNETİM ORGANLARI

Madde 5

Genel Kurul

5.1. Enstitüya Kurdî'nin amaç, hedef ve politikalarının belirlenmesi, yürütülmesi ve denetlenmesinde en yetkili ve en üst organ Genel Kuruldur.

5.2. Genel Kurul, kurumun çalışma biçimini, başkanını ve yönetim organlarını seçer. Bilimsel çalışmaların yapılmasını ve değerlendirilmesini sağlar ve denetler.

5.3. Genel Kurul, kararlarını görevlendirdiği organ ve temsil yetkisine sahip birim ve bireyler aracılığıyla yaşama geçirir.

5.4. Genel Kurul, yılda bir toplanır. Enstitü Başkanı, toplantı tarihinden on beş gün önce üyeleri yer ve gündem hakkında bilgilendirerek Genel Kurula davet eder. Genel Kurul, üyelerin üçte ikisinin katılımıyla toplanır; bunun sağlanamaması durumunda en geç on beş gün içinde salt çoğunluğun sağlanması halinde Genel Kurul toplanır.

5.5. Yönetim Kurulu veya Senato tarafından gerekli görülmesi ya da üyelerin dörtte birinin yazılı başvuruda bulunması halinde Genel Kurul, Enstitü Başkanının çağırısıyla olağanüstü toplanır. Olağan Genel Kurul, toplanması gereken tarihte herhangi bir sebepten dolayı toplanamaması halinde, Yönetim Kurulu kararıyla en çok bir ay geciktirilebilir.

5.6. Genel Kurul, Yönetim Kurulu tarafından sunulan faaliyet ve mali raporları değerlendirir, aklar veya reddeder. Mali raporun aklanmaması durumunda gerekli araştırma ve incelemede bulunmak üzere bir komisyon görevlendirir; komisyon gerekli incelemeyi yaparak Genel Kurulu bilgilendirir.

5.7. Genel Kurulda yönetim organları ve kurum başkanı gizli oy, açık tasnif ve salt çoğunluk esasına göre seçilir.

5.8. Tüzük değişikliği, bütçe ve mali raporun teyidi, kurumun feshedilmesi ve kuruma ait mal varlığının nereye devredileceği konularına ilişkin kararlar Genel Kurulda nitelikli çoğunluk, diğer tüm kararlar salt çoğunlukla alınır.

Madde 6

Senato

0
0
0
Yorum Yaz